Programdan önemli kesitler aşağıda bilginize sunulmuştur.

ROTAVİRÜS NEDİR?

Tüm dünayda şiddetli çocukluk çağı ishallerinin en yaygın nedeni olan bir virüstür. Gelişmiş ülkelerdeki ishallerin %70 – %80′i bu virüse bağlıdır.
Akut ishaller gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağında ölüme neden olduğu için önemli bir sağlık sorunudur. Dünyada her yıl, 5 yaşın altındaki çocuklarda yaklaşık 1 milyar
ishal vakası görülmekte ve 2.2 milyon çocuk ölmektedir. Bu ölümlerin %80′i 2 yaş altındaki çocuklarda görülmekte ve sıvı kaybı nedeniyle olmaktadır. Bu yüzden en sık ishal nedini olması ve sonuçlarının kötü olması nedeniyle bu virüse bağlı ishal önemlidir.

İSHALLERİN ORTAYA ÇIKMASINDA RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Bunların bilinmesi, bu hastalıkların önlenmesinde önem taşımaktadır;

1- İlk 6 ay sadece Anne sütü ile beslenmeme,
2- Biberon- emziklerin çabuk kontemine olması,
3- Pişmiş gıdaların oda sıcaklığında beklemesi,
4- Temiz olmayan su kullanımı,
5- Tuvaletlerden sonra el yıkanmaması,
6- Evde yeterli kanalizasyon sisteminin bulunmaması,

ÇOCUĞA AİT RİSK FAKTÖRLERİ;

1- İlk 2 yıl emzirmenin devam edilmemiş olması,
2- Gelişim geriliği
3- Kızamık
4- Bağışıklık sisteminde zayıflık

Genelde ilk enfeksiyon 3-24 aylık çocuklarda ortaya çıkar. Aralık ve Ocak ishallerinin %60′dan fazlasının nedenidir. Sonbahar sonu ve kış aylarında salgınlara yol açar.

BULAŞMA NASIL OLUYOR? VE NASIL KORUNALIM?

Bulaşıcılığı çok yüksektir. Kişiden kişiye bulaşır. İshal gelişmeden önce de dışkıda bol miktarda mevcuttur. Belirtilerin ortaya çıkmasından 10-12 gün sonrasına kadar da gaitada kalabilir. Oyuncaklarda ve sert yüzeylerde saptanmıştır. Sık sık el yıkanması, eşyaların – oyuncakların sabunlu sudan sonra alkolle silinmesi etrafa bulaşıcılığı azaltır. Özellikle evlerde ve yuvada da hasta çocuğun bezlerinin ulaşılamayacak yerlere konulması, önemli ve hasta çocuğun 1 hafta kadar da yuvaya gönderilmemesi bulaşıcılığın azaltılmasında önemlidir.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Virüs bulaştıktan sonra belirtilerin çıkmasına kadar geçen süre, kuluçka süresi ile 2 ile 4 gündür. İlk bulgusu genelde kusmadır. 1-3 gün süren kusmalar olabilir. Ateş sıklıkla eşlik eder. Kusmadan 12-24 saat sonra ishal başlar. İshalin süresi 7-10 gün sürer. Genelde çok suludur, kan ve sümük içermez. Fakat çok kötü kokuludur. Günde 8-10 kez ishal görülür. Genel bir halsizlik- iştahsızlık davranış değişikliği de sıkça rastlanır. İshal ve kusmadan dolayı sıvı kaybı nedeniyle de halsizlik, dil kuruluğu, deride buruşukluk, göz altlarında çökme gibi bulgular görülebilir.

HANGİ YAŞLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜR VE ÖNEMLİDİR?

En sık 4 ile 24 ay arasında görülür. 2-3 yaşına kadar da çoğu çocuk bu enfeksiyonu geçirir. Bu hastalığa yakalananlarda bağışıklık gelişir. Kişiden kişiye dışkı yoluyla bulaşır. Anne ellerini, tuvaleti, çevreyi iyi temizlemelidir. Bu virüs solunum yoluylada bulaşır. Çünkü üst solunum ylu enfeksiyonununa da neden olur. Burun akıntısı, hapşırık ve %20′de otit de görülür.

TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Bu virüse karşı özel bir ilaç yoktur. Amaç sıvı kaybını engellemek, ateşi varsa ateşini düşürmek, iştahsız olduğu dönemde yeterli calori almasını sağlamaktır. Anne sütü alan bebekler sık sık emzirilmelidir. Oral şeker-tuz solüsyonları vardır. Sıvı-elektrolit dengesizliğini önlemek için kullanılırlar. Örneğin 6 aylık bebek sık sık emzirilir. Muz, yoğurt, ayran verilebilir. Georal her dışkıdan sonra yarım çay bardağı verilir. Bulantı ve kusma olduğu içinde az az, sık sık beslenir.

HANGİ DURUMLARDA DOKTORA GİDİLMELİDİR?

1- Çocuk sürekli uyukluyorsa,
2- Her yediğini kusuyorsa,
3- Saatte 1-2 kez dışkı(kaka) yapıyorsa,
4- Etrafı ile ilişkisinde sıkıntı varsa,
5- Göz altında aşırı çökme varsa,
mutlaka sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Rotavirüste sıvı-elektrolit kaybı ölümün en büyük nedenidir.

KORUNMAK İÇİN AŞI UYGULAMASI VAR MI?

2 farklı aşı firmasının aşıları 2 yıldır tüm dünyada güvenle uygulanmaktadır. İlk dozun 12. haftadan önce (3 ay) son dozun 8. aya kadar tamamlanması gerekir. 2 tip aşıdan bir 2-4-6 aylarda 3 doz diğeri 2 dozdur. Ağızdan yapılmaktadır. Önemli bir yan etkisi yoktur.

İMPLANT NEDİR ?

Kaybedilen dişlerin yerine tedavi amacı ile yerleştirilen ve organizma için herhangi bir yan etkisi olmayan, titanyum metalinden imal edilen; plak, vida ve çivilere implant adı verilir.Eksik diş veya dişlerin yerine bir ya da daha çok implantın yerleştirilmesi işlemine implantasyon adı verilmektedir. 

Diş hekimliğinde kullanılan implantlar; vida veya silindir şeklindedir. Yaklaşık olarak diş kökünün boyutlarında (8- 16 mm) ve 3.5- 4 mm çapındadırlar. İmplantlar yerlerine yerleştirildikleri eksik doğal dişlerin görevlerini üstlenirler.

NEDEN TİTANYUM İMPLANTLAR ?

Günümüzde implant materyali olarak en fazla kullanılan metal titanyumdur.
Titanyum, doku uyumu mükemmel olan, yüzyıllardır tıbbın birçok alanında güvenle kullanılan bir metaldir.
Silindir ya da vida şeklinde biçimlerindirilen titanyum, özel birtakım işlemlerden geçirildikten (özel dizayn asitleme vs) sonra dental implant olarak kullanıma hazır hale gelmektedir.
Bu işlemler implantın kalitesini belirler.

DİŞ HEKİMLİĞİNDE İMPLANTASYON

Dişhekimliğinin temel amacı, kaybedilen dişleri fonksiyon ve estetik olarak doğal dişlere benzer şekilde yerine koyabilmektir. Hastanın çiğneme, konuşma, gülme gibi fonksiyonları yapabilmesi dış görünümden daha önemlidir. Çiğneme doğa tarafından mükemmel bir şekilde geliştirildiğinden, tek bir diş kaybı sonucunda bunun yapay herhangi bir şeyle tam olarak onarılması mümkün değildir. Ancak, insan yapısı bir diş kökünün (yani implantın) çene kemiğine yerleştirilmesi doğala en yakın tedavidir.

İmplant, bu işi bilen uzman diş hekimleri tarafından muayenehanede lokal anestezi altında yapılabilecek basit bir işlemdir.

İmplant üzerine yapılan diş , doğal dişiniz gibi görünür, tıpkı doğal performans gösterir.
İmplant insanlık tarihi kadar eskilere dayanan bir uygulamadır.Tarihinin çeşitli kademelerinde insanlar, çene kemiği üzerine diş görevini görecek parçalar monte etmeyi bir çözüm olarak görmüşlerdir.

İMPLANT HANGİ DURUMLARDA ÖNERİLİR ?

1. Dişsiz alt ve üst çenelerde; aşırı kemik erimesi sonucunda hastanın protezini kullanamadığı durumlarda. Protez yerleştirilen implantların üzerine oturtularak tutuculuğun artması sağlanır.

2. Büyük azı dişlerin kaybında, arka bölge dişsiz sonlanıyorsa; hastalara takılıp çıkarılabilen bir parsiyel protez yerine, yerleştirilecek birkaç implant ile sabit bir köprü yapılabilir.

3. Tek bir dişin kaybı durumunda; kaybolan dişin her iki yanındaki dişler korunarak, bu diş yerine tek bir implant yerleştirilebilir.

4. Uzun dişsiz boşluklarda; sabit bir köprü yapıldığında köprü gövdesinin uzun olması sorun yaratacağından, dişsiz bölgeye uygulanacak bir ya da birkaç implant ile yapılacak olan köprünün desteği ve dayanıklılığı arttırılabilir.

KİMLER İMPLANT TEDAVİSİ İÇİN UYGUNDUR?

1.      Normal bir yara iyileşme kapasitesi olan

2.      Ağız hijyenini sağlayabilecek

3.      Yeterli miktarda ya da yeterli miktara ulaştırılabilecek potansiyelde sağlıklı kemik yapısına sahip

4.      İmplant yapımı için kesinlikle sakınca teşkil eden bazı hastalıkları olmayan herkes, implant tedavisi görebilir.

İMPLANT UYGULAMASININ UYGUN OLMADIĞI DURUMLAR NELERDİR ?

Bazı sistemik hastalıklar veya çeşitli engellemeler nedeniyle implant uygulaması tercih edilmemektedir.

1.      Çenedeki kemik yapısının uygun olmaması yada yetersiz veya anatomik olarak riskli olması durumlarında,

2.      Kalp rahatsızlığı olan bireylerde,

3.      Kontrol altında olmayan Diabet (Şeker) hastalarında,

4.      Kan pıhtılaşma sorunları yaşayan kişilerde,

5.      Alkol veya ilaç bağımlılığı olan bireylerde,

6.      Hastanın cerrahi işlemlere yatkın olmaması durumunda ( aşırı korku , endişe )

7.      Hastanın maddi durumunun iyi olmaması ( pahalı bir işlem olması nedeniyle) ve

8.       Hastanın implant sonrası oral hijyenini ( ağız temizliğini ) tam olarak sağlayamayacağı durumlarında implant uygulaması önerilmemektedir.

İMPLANT UYGULAMASININ YARARLARI NELERDiR ?

Diş kayıplarının ya da meydana gelen travmaların sonucunda, fizyolojik olarak oluşan kemik erimeleri, çene kemiğinin seviyesinin ve hacminin azalmasına sebep olmaktadır. Bu durum, uygulanacak protezin işlevini tam olarak yerine getirebilmesine engeldir. Bunun sonucunda da çiğneme ve konuşmada problemler çıkması kaçınılmaz olur.

İmplant, sağlam, rahat ve güvenilir bir uygulamadır. İmplantlar üzerine yapılan protezler, gerçek dişlerin yerini alırken en doğal yapıyı oluştururlar. Eksik dişlerin tamamlanması sürecinde, sağlıklı dişlere dokunulmamış olur. Tüm protezlere oranla çok daha uzun ömürlüdür.
Dolayısıyla diş kaybının etkileri fizyolojik olduğu kadar psikolojik de olacaktır. İmplant, doğal dişin yerine geçen bir özel uygulama olarak, diş kayıplarının yol açacağı her türlü soruna kesin ve en sağlıklı çözümü getirmektedir.

iMPLANT HER YAŞTA UYGULANABiLiR Mi?

İmplant her yaşta uygulanabilir. Yalnızca, gençlerde kemik gelişiminin tamamlanması gerekmektedir. Bu da kızlarda 16-17, erkeklerde ise 18 yaşına kadar gerçekleşmektedir.
Erişkinler için üst yaş sınırı yoktur. Genel sağlık durumu uygun olan her yaştaki insana uygulanabilir. Yaşlı insanlar daha çok diş kaybettiklerinden ve çene kemiklerinde erimeler olduğu için diş implantlarına daha çok gereksinim duyarlar .

İMPLANTLAR BÜTÜN HAYAT BOYU AĞIZDA KALABiLiR Mi?

İlk hastalar, otuz yıldan fazla bir süredir implantlarını başarı ile kullanmaktadırlar. Bu süre, genel sağlık durumu, implantın günlük bakım ve temizliği gibi birkaç değişkene bağlıdır. Yine de başka her türlü tıbbi müdahalede olduğu gibi,prensip olarak, hayat boyu garanti vermek mümkün değildir.

İMPLANTLARDA BAŞARI ORANI NEDİR?

İmplantların başarısı için genel sağlığın iyi olması, yani yeterli “iyileşme potansiyeli” olması, doğru teşhis konulması ve implantın temizlik ve bakımının doğru yapılması gerekmektedir. Bunun yanında hekim tarafından uygun cerrahi ve uygun protez yapılmış olması gereklidir. Ayrıca, çok fazla sigara içilmesi ve/veya aşırı alkol kullanılması başarıyı olumsuz etkileyecektir. Yukarıdaki faktörlere bağlı olarak implant başarısı %90-100 arasında değişebilir.

İMPLANT UYGULAMASININ BAŞARISIZ OLMASI DURUMUNDA NE YAPILIR?

İmplant çok basit bir girişim ile çıkartılır ve yara yeri kendiliğinden iyileşir.

İMPLANTLAR VÜCUT TARAFINDAN REDDEDİLİR Mİ?

İmplantlar titanyum denilen biyolojik uyumlu maddelerden yapılmaktadır. Titanyum canlı bir madde olmadığı için, kalp ve böbrek transplantasyonlarında olduğu gibi bir antijen – antibody reaksiyonu oluşturmaz. Bu nedenle bir “doku reddinden” söz edilemez.

İMPLANT İLE İLGİLİ BİR GARANTİ VERİLEBİLİR Mİ?
Yapılan bilimsel çalışmalarda implant başarısının %90-100 arasında değiştiği gösterilmiştir. Ancak her tür tıbbi müdahalede olduğu gibi implantlar için de garanti vermek mümkün değildir.

İMPLANTASYON PAHALI BİR TEDAVİMİ DİR?

İmplant uygulamaları bir dizi karmaşık ve uzun süreli işlemleri gerektirir. Dolayısıyla rutin diş hekimi hizmetlerinden daha yüksek bir harcama gerektirirler.

iBuna karşılık implant tedavileri tamamlanan hastalarda yapılan bir araştırmada, hastalar yaptıkları yatırımın karşılığını aldıklarını ve gerekirse aynı şeyi tekrar yaptıracaklarını belirtmişlerdir.

OPERASYON SIRASINDA VE SONRASINDA BİR RAHATSIZLIĞIM OLACAK MI?

Operasyon lokal anestezi altında hiçbir ağrı ve rahatsızlık duyulmadan yapılmaktadır. Operasyondan sonra herhangi bir diş çekiminden sonra duyulabilecek hafif bir ağrı veya şişlik olabilir. Bu rahatsızlıklar ağrı kesicilerle ve gerekli önlemlerle rahatlıkla giderilmektedir.

İMPLANT UYGULAMASI VE PROTEZİN TAMAMLANMASI NE KADAR SüRER?

Cerrahinin süresi yerleştirilecek implant sayısına ve hastanın koşullarına bağlı olarak yarım saat ile birkaç saat arasında değişebilir. Operasyondan sonra, implant ile kemiğin kaynaşması için (osseointegrasyon) 3-6 ay kadar beklenir. Daha sonra bu implantlar üzerine, birkaç seans süren bir uygulama ile protezler yerleştirilir.

İMPLANT YAPIMININ BEŞ ETABI

1-Muayene

Bu etap tıbbi ve diş hekimliği muayenelerinden oluşabilir. Eğer hastanın genel sağlık durumu implant uygulamasına elverişliyse, çekilecek özel bir röntgen ve ağızdaki dişlerin durumuna göre, dişhekimi kullanılacak implantın tipi ve uzunluğuna karar verir. Bu etapta implanta ve sonradan yapılacak proteze karar verecek hekimin bu konuda deneyimli olması ve planlamayı implantı uygulayacak Çene Cerrahı ile birlikte yapması çok önemlidir.

2-Operasyon

Operasyon Çene Cerrahı tarafından yapılmalıdır. Protezi yapacak hekim de operasyona katılmalı ve uygulamanın planlandığı şekilde yapılmasına yardımcı olmalıdır. İmplantın yerleştirilmesi lokal anestezi ile yapılır. İnsizyon dişeti üzerinden yapılarak kemikte uygun aletlerle implantın yerleştirileceği yuva açılır. İmplant bu yuvaya yine özel aletler kullanılarak yerleştirilir. İşlem, uygulanacak olan implantların sayısına bağlı olarak 30-90 dakika arasında sürebilir.

3-İyileşme safhası

İmplant yerleştirildikten sonra, kemikle bütünleşmesi için belli bir zaman geçmesi gerekmektedir. Bu süre minimum 3 aydır. Bu süre içerisinde gerekirse hastaya geçici bir protez uygulanabilir. Hastalar uygulanan implantların üzerine direk çiğneme yükü vermeden normal beslenmelerini yapabilir. İyileşme süresi sırasında, implantı uygulayan hekim belirli aralıklarla hastayı kontrollere çağırır ve gerek görürse tekrar bir röntgen isteyebilir.

4-İmplant Üst Yapısının Yerleştirilmesi

İyileşme süresi tamamlanıp implant çevresi tamamen yeni kemikle dolduktan sonra, implantın üzerine üst yapısı yerleştirilir.

5-Protezin Yapılması

Yapılacak olan proteze uygun ölçü maddeleri ile ölçü alınır. Protez tek bir kron, köprü, parsiyel veya tam protez şeklinde olabilir.

BAŞARILI İMPLANTASYON

İmplantın başarısındaki hastanın rolü çok önemlidir. Ağız bakımını iyi yapmayan bir hastada doğal dişlerinin ve dişetlerinin sağlığı nasıl tehlikeye düşecekse aynı şeyler implantlar içinde söz konusu olacaktır. Bu nedenle implant uygulaması yapılan hasta, kendi sağlığı ve implant başarısının uzun süreli olması için, ağız bakımına maksimum özen göstermelidir.

Uygulanan implantın başarılı olduğundan söz edilebilmesi için, üzerine yük geldiği zaman vereceği cevap önemlidir. Yani bir implantın başarısı, üzerine protez yapıldıktan sonra takip edilmeye başlanmalıdır. Genelde implantın başarılı sayılması için beklenmesi gereken süre protez yapıldıktan sonraki ilk bir yıldır. Bu da, implant üzeri protez yapımının önemini ortaya koymaktadır. Protez titizlikle planlanmalı ve yapılmalı, kemik içerisindeki implantın üzerine aşırı yük getirecek planlamalardan kaçınılmalı ve protezin yüksekliği dikkatle gözden geçirilmelidir.

BAŞARISIZLIK VE İMPLANTIN ÇIKARTILMASI

Klinik başarısızlık oranı tüm dünyada % 5 ve %10 arasındadır. İmplant etrafında kemik oluşmaması sonucunda, implantlar oynuyorsa çıkarılmaları diş çekimi kadar basittir. Eğer implantın etrafı kemikle tam olarak dolmadıysa, fakat implant oynamıyorsa, özel bir alet yardımıyla kolaylıkla çıkarılabilir. İmplantlar çıkarıldıktan sonra yerleri bir diş çekiminden sonraki yaranın iyileşmesi gibi kapanmaktadır. Bu arada implantların yerleştirildiği operasyon sonrası hafif bir ağrı, yüzde şişlik, yanak ve boyunda morarmaların olması da normaldir.

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Op. Dr. Levent Duman Özel Asrın Tıp Merkezinde hasta kabulüne başlamıştır.

Haber ve foto:Recep Karagöz (Trakyaspor.com)